Ένα εργαστήριο κατασκευής επίπλων έχει φτάσει στα όρια της παραγωγικής του δυνατότητας. Οι παραγγελίες συνεχίζουν να έρχονται, οι τεχνίτες δεν προλαβαίνουν και ο ιδιοκτήτης αναγκάζεται να αρνείται νέες δουλειές.
Η λύση μοιάζει προφανής: προχωράει σε νέα πρόσληψη εργαζομένου. Προσλαμβάνει έναν ακόμη τεχνίτη για να αυξήσει την παραγωγή.
Και πράγματι, η πρόσληψη αποδίδει. Το εργαστήριο κατασκευάζει περισσότερα έπιπλα, εξυπηρετεί περισσότερους πελάτες και ο τζίρος αυξάνεται.
Όταν όμως ο επιχειρηματίας εξετάζει τα οικονομικά αποτελέσματα, διαπιστώνει κάτι που δεν περίμενε: παρά την αύξηση των πωλήσεων, τα κέρδη της επιχείρησης έχουν μειωθεί.
«Πώς γίνεται να έχουμε περισσότερη δουλειά, μεγαλύτερο τζίρο και τελικά μικρότερο κέρδος;»
Η απορία είναι εύλογη. Ο επιχειρηματίας γνώριζε πόσο θα του κόστιζε ο νέος εργαζόμενος και περίμενε ότι οι επιπλέον παραγγελίες θα κάλυπταν αυτό το κόστος. Εκείνο που δεν είχε υπολογίσει ήταν πόσες πρόσθετες παραγγελίες χρειαζόταν πραγματικά για να είναι συμφέρουσα η πρόσληψη.
Ας δούμε, με ένα ενδεικτικό οικονομικό παράδειγμα, πώς μπορεί να προκύψει μια τέτοια κατάσταση.
Μια πρόσληψη που φαινόταν αυτονόητη
Ο επιχειρηματίας προσλαμβάνει έναν τεχνίτη με μηνιαίο μικτό μισθό 1.700 ευρώ. Με 14 μισθούς (23.800 ευρώ τον χρόνο) και τις εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές, το συνολικό ετήσιο εργοδοτικό κόστος υπολογίζεται περίπου στις 29.000 ευρώ.
Με την πρόσληψη, το εργαστήριο καταφέρνει να ολοκληρώνει τρεις επιπλέον παραγγελίες τον μήνα, με μέση αξία 2.000 ευρώ η καθεμία. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών αυξάνεται έτσι κατά 72.000 ευρώ.
Είναι όμως αυτή η σωστή σύγκριση;
Για να κατασκευαστούν τα επιπλέον έπιπλα, απαιτούνται ξυλεία, μηχανισμοί, εξαρτήματα και άλλες δαπάνες παραγωγής. Ας υποθέσουμε ότι το πρόσθετο μεταβλητό κόστος κάθε παραγγελίας, χωρίς τον μισθό του νέου τεχνίτη, ανέρχεται σε 1.300 ευρώ.
Από κάθε πώληση αξίας 2.000 ευρώ απομένουν, συνεπώς, 700 ευρώ για την κάλυψη του κόστους της πρόσληψης.
Το ποσό αυτό ονομάζεται περιθώριο συνεισφοράς και στο παράδειγμά μας αντιστοιχεί στο 35% της αξίας πώλησης.
Ας δούμε τώρα το ετήσιο αποτέλεσμα:
| Οικονομικά στοιχεία | Ετήσιο ποσό |
|---|---|
| Πρόσθετες πωλήσεις (36 × 2.000 €) | 72.000 € |
| Πρόσθετες μεταβλητές δαπάνες (36 × 1.300 €) | −46.800 € |
| Περιθώριο συνεισφοράς | 25.200 € |
| Ετήσιο εργοδοτικό κόστος | −29.000 € |
| Μεταβολή λειτουργικού αποτελέσματος | −3.800 € |
Παρότι οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 72.000 ευρώ, το ποσό που απέμεινε μετά την αφαίρεση των μεταβλητών δαπανών δεν επαρκεί για να καλύψει το κόστος του νέου εργαζομένου.
Το αποτέλεσμα; Τα ετήσια λειτουργικά κέρδη της επιχείρησης είναι κατά 3.800 ευρώ χαμηλότερα από όσα θα ήταν χωρίς την πρόσληψη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση συνολικά είναι ζημιογόνα. Σημαίνει ότι η συγκεκριμένη απόφαση, με τα δεδομένα που εξετάζουμε, μειώνει αντί να αυξάνει την κερδοφορία της.
Πότε θα ήταν συμφέρουσα η πρόσληψη;
Αυτό είναι το ερώτημα που θα έπρεπε να έχει απαντηθεί πριν από την απόφαση.
Αφού ο νέος τεχνίτης κοστίζει 29.000 ευρώ ετησίως και κάθε πρόσθετη παραγγελία συνεισφέρει 700 ευρώ, η επιχείρηση χρειάζεται τουλάχιστον 42 επιπλέον παραγγελίες τον χρόνο (29.000 ÷ 700 ≈ 41,4) για να καλύψει το κόστος του.
Στην πράξη, αν το εργαστήριο κατάφερνε να ολοκληρώνει τέσσερις επιπλέον παραγγελίες τον μήνα αντί για τρεις, η πρόσληψη θα άρχιζε να αποδίδει.
| Πρόσθετες παραγγελίες τον μήνα | Παραγγελίες τον χρόνο | Μεταβολή ετήσιου αποτελέσματος |
|---|---|---|
| 3 | 36 | −3.800 € |
| 4 | 48 | +4.600 € |
| 5 | 60 | +13.000 € |
Ο ίδιος εργαζόμενος, με τον ίδιο μισθό και το ίδιο εργοδοτικό κόστος, μπορεί επομένως να συμβάλει αρνητικά ή θετικά στα αποτελέσματα της επιχείρησης, ανάλογα με την πρόσθετη παραγωγή που αυτή καταφέρνει να πραγματοποιήσει.
Οι υπολογισμοί προϋποθέτουν, βέβαια, ότι υπάρχει επαρκής ζήτηση και ότι τα προϊόντα μπορούν να πωληθούν στις ίδιες τιμές και με το ίδιο περιθώριο συνεισφοράς.
Στην πράξη υπάρχουν και κόστη που δεν προκύπτουν άμεσα: η περίοδος εκπαίδευσης και προσαρμογής του νέου εργαζομένου, ο χρόνος που αφιερώνει ένας έμπειρος τεχνίτης για να τον καθοδηγήσει και ο πρόσθετος εξοπλισμός που ίσως χρειαστεί. Όλα αυτά μπορούν να αυξήσουν τον αριθμό των παραγγελιών που απαιτούνται για να αποδώσει η πρόσληψη.
Είναι πάντα η πρόσληψη η σωστή λύση;
Το γεγονός ότι μια επιχείρηση έχει εξαντλήσει την παραγωγική της δυνατότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεται περισσότερους εργαζομένους.
Στο εργαστήριο επίπλων, για παράδειγμα, αν το μηχάνημα κοπής λειτουργεί ήδη στο μέγιστο των δυνατοτήτων του, ο νέος τεχνίτης ίσως να μην μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως τον χρόνο του.
Μια οικονομικά αποδοτικότερη επιλογή θα μπορούσε να είναι η αγορά νέου εξοπλισμού, η καλύτερη οργάνωση της παραγωγής ή η ανάθεση ορισμένων εργασιών σε εξωτερικό συνεργάτη.
Υπάρχει όμως και μια άλλη εναλλακτική που συχνά παραβλέπεται: η αναπροσαρμογή των τιμών.
Όταν μια επιχείρηση αναγκάζεται να αρνείται παραγγελίες επειδή δεν προλαβαίνει να τις εκτελέσει, αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι υπάρχει περιθώριο αύξησης των τιμών της.
Στο παράδειγμά μας, μια αύξηση 5% στην τιμή μιας παραγγελίας των 2.000 ευρώ προσθέτει 100 ευρώ στο ποσό που απομένει για την κάλυψη των δαπανών και τη δημιουργία κέρδους, εφόσον το κόστος παραμένει αμετάβλητο.
Φυσικά, μια τέτοια απόφαση χρειάζεται προσοχή. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον ανταγωνισμό και από το κατά πόσο οι πελάτες είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν την υψηλότερη τιμή.
Από την άλλη πλευρά, μια πρόσληψη μπορεί να αποτελεί σωστή μακροπρόθεσμη επένδυση, ακόμη κι αν δεν αποδίδει πλήρως τον πρώτο χρόνο. Η βελτίωση της ποιότητας, η μείωση των καθυστερήσεων και η δυνατότητα ανάληψης μεγαλύτερων παραγγελιών είναι οφέλη που δεν αποτυπώνονται πάντοτε άμεσα στα οικονομικά αποτελέσματα.
Το σημαντικό είναι να έχουν αξιολογηθεί όλα αυτά πριν από την απόφαση και όχι εκ των υστέρων.
Ο οικονομικός προγραμματισμός και ο ρόλος του λογιστή
Η πρόσληψη εργαζομένου δεν είναι απλώς μια διαδικασία του τμήματος μισθοδοσίας. Είναι μια επιχειρηματική απόφαση που επηρεάζει το κόστος, την παραγωγική δυνατότητα και την κερδοφορία.
Πριν προχωρήσει, ο επιχειρηματίας χρειάζεται να γνωρίζει όχι μόνο πόσο θα κοστίσει ο νέος εργαζόμενος, αλλά και ποια πρόσθετη παραγωγή μπορεί ρεαλιστικά να επιτύχει και πότε η επένδυση θα αρχίσει να αποδίδει.
Εδώ ο λογιστής μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό συμβουλευτικό ρόλο.
Αξιοποιώντας τα πραγματικά οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης και συνεργαζόμενος με τον επιχειρηματία, μπορεί να υπολογίσει το συνολικό εργοδοτικό κόστος, να αναλύσει τα περιθώρια κερδοφορίας και να προσδιορίσει το επίπεδο πωλήσεων που απαιτείται για να καλυφθεί η νέα δαπάνη.
Μπορεί επίσης να εξετάσει διαφορετικά σενάρια: τι θα συμβεί αν η παραγωγή αυξηθεί λιγότερο από το αναμενόμενο, αν μεταβληθούν οι τιμές των υλικών ή αν η επιχείρηση επιλέξει να επενδύσει σε εξοπλισμό αντί να προσλάβει προσωπικό.
Η ανάλυση δεν πρέπει, ωστόσο, να περιορίζεται στην κερδοφορία. Ακόμη και μια οικονομικά συμφέρουσα πρόσληψη μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ρευστότητας, όταν η επιχείρηση πρέπει να καταβάλλει μισθούς και εισφορές πριν εισπράξει από τους πελάτες της. Γι’ αυτό, εξίσου σημαντικός είναι και ο χρονισμός των εισπράξεων και των πληρωμών.
Η τελική απόφαση ανήκει, φυσικά, στον επιχειρηματία. Ο λογιστής δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα την εξέλιξη των παραγγελιών ή να υποκαταστήσει την επιχειρηματική κρίση. Μπορεί όμως να προσφέρει την οικονομική πληροφόρηση που χρειάζεται, ώστε η απόφαση να λαμβάνεται με καλύτερη γνώση των κινδύνων και των πιθανών αποτελεσμάτων.
Πριν από κάθε νέα πρόσληψη, αξίζει λοιπόν να απαντηθούν πέντε βασικά ερωτήματα:
- Πόσο θα κοστίσει συνολικά ο νέος εργαζόμενος και πόσες πρόσθετες παραγγελίες απαιτούνται για να καλυφθεί αυτό το κόστος;
- Τι πραγματικά απομένει από κάθε πρόσθετη πώληση, μετά τα υλικά και τις άλλες μεταβλητές δαπάνες;
- Υπάρχει σταθερή ζήτηση για την πρόσθετη παραγωγή ή πρόκειται για προσωρινή αύξηση των παραγγελιών;
- Μπορούν ο εξοπλισμός και οι εγκαταστάσεις να υποστηρίξουν την αύξηση της παραγωγής;
- Θα μπορούσε κάποια εναλλακτική επιλογή, όπως η αγορά εξοπλισμού, η εξωτερική ανάθεση ή η αναπροσαρμογή των τιμών, να προσφέρει καλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα;
Δεν απαιτούνται απαραίτητα πολύπλοκες οικονομικές μελέτες. Ακόμη και ένας απλός υπολογισμός, βασισμένος στα πραγματικά δεδομένα της επιχείρησης, μπορεί να αναδείξει κινδύνους και να βοηθήσει στη λήψη μιας πιο τεκμηριωμένης απόφασης.
Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, στον επιχειρηματία του παραδείγματός μας.
Το πρόβλημα δεν ήταν ότι προσέλαβε έναν ακόμη τεχνίτη. Ήταν ότι αποφάσισε να αυξήσει την παραγωγική του δυνατότητα χωρίς προηγουμένως να έχει υπολογίσει ποιο οικονομικό αποτέλεσμα έπρεπε να επιτύχει, ώστε η απόφαση να είναι συμφέρουσα.
Η πραγματική ανάπτυξη μιας επιχείρησης δεν μετριέται μόνο με περισσότερες παραγγελίες, περισσότερους εργαζομένους ή μεγαλύτερο τζίρο, αλλά με την ικανότητά της να μετατρέπει αυτή την ανάπτυξη σε βιώσιμη κερδοφορία.
Αν σκέφτεστε να προσλάβετε έναν ακόμη εργαζόμενο, μπορούμε να εξετάσουμε μαζί πόσο θα κοστίσει στην επιχείρησή σας και πόσες επιπλέον πωλήσεις θα χρειαστεί να πραγματοποιήσετε, ώστε η πρόσληψη να καλύπτει το κόστος της και να συμβάλλει στην αύξηση των κερδών σας.
Για να συζητήσουμε τις ανάγκες της δικής σας επιχείρησης, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.