Δικαιώματα, αμοιβές, παραστάσεις, ΦΠΑ και σωστή οργάνωση της δραστηριότητας
Ο χώρος του θεάματος και της μουσικής έχει μια ιδιαιτερότητα που συχνά δημιουργεί φορολογική σύγχυση.
Ο ίδιος καλλιτέχνης μπορεί μέσα στην ίδια χρονιά να έχει έσοδα από παραστάσεις, συναυλίες, γυρίσματα, ποσοστά από επαναλήψεις, streaming, ραδιόφωνα ή οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης. Παρότι όλα αυτά μοιάζουν «καλλιτεχνικές αμοιβές», φορολογικά δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.
Και εκεί ακριβώς γίνονται τα περισσότερα λάθη.
Στην πράξη βλέπουμε συχνά ποσά να δηλώνονται όλα μαζί ως επιχειρηματικό εισόδημα ή, αντίθετα, να αντιμετωπίζονται όλα ως δικαιώματα. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως μεγαλύτερος φόρος από τον αναγκαίο ή άσκοπη ταλαιπωρία με διορθώσεις.
Η σωστή ταξινόμηση του κάθε εισοδήματος από την αρχή – σε συνεργασία με τον λογιστή ή το λογιστικό γραφείο που παρακολουθεί τα οικονομικά σας – μπορεί να κάνει αισθητή διαφορά στο τελικό αποτέλεσμα.
Ας τα δούμε με απλά λόγια.
Πρώτο βήμα: τι είδους εισόδημα είναι αυτό που λαμβάνω;
Ο βασικός διαχωρισμός είναι ένας:
Πληρώνομαι επειδή εργάστηκα ή εμφανίστηκα;
Ή επειδή χρησιμοποιείται το έργο μου;
Αν πρόκειται για αμοιβή παρουσίας ή εργασίας (παράσταση, live, γύρισμα), μιλάμε για παροχή υπηρεσίας.
Αν πρόκειται για ποσοστά ή επαναλαμβανόμενα έσοδα από την εκμετάλλευση ενός έργου που έχει ήδη δημιουργηθεί, μιλάμε για δικαιώματα (royalties).
Αυτή η διάκριση καθορίζει ολόκληρη τη φορολογική μεταχείριση.
Τι θεωρούνται «δικαιώματα» (royalties)
Σύμφωνα με τον Ν. 4172/2013, ως δικαιώματα θεωρείται το εισόδημα που αποκτάται για τη χρήση ή το δικαίωμα χρήσης πνευματικής ή καλλιτεχνικής ιδιοκτησίας.
Για τους καλλιτέχνες του θεάματος – ακροάματος αυτό περιλαμβάνει ενδεικτικά:
συγγενικά δικαιώματα ερμηνευτών,
ποσοστά από τραγούδια και ηχογραφήσεις,
αμοιβές από streaming και ραδιοφωνική μετάδοση,
έσοδα από επαναλήψεις τηλεοπτικών σειρών ή ταινιών,
πληρωμές από οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης.
Δεν αφορά την «εργασία της στιγμής», αλλά την αξιοποίηση ενός έργου που συνεχίζει να αποδίδει στο χρόνο.
Ο συντελεστής 20% και η εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης
Εδώ βρίσκεται το πιο σημαντικό σημείο για πολλούς καλλιτέχνες.
Όταν τα δικαιώματα καταβάλλονται σε φυσικό πρόσωπο που δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα εξαιτίας αυτών, γίνεται παρακράτηση φόρου 20% και με αυτήν εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση.
Με απλά λόγια:
ο φόρος πληρώνεται στην πηγή και τελειώνει εκεί.
Το ποσό δεν ξαναφορολογείται με την ετήσια δήλωση, δεν εντάσσεται στην κλίμακα και δεν αυξάνει προκαταβολές ή άλλες επιβαρύνσεις.
Αυτό ισχύει ακόμη και αν το πρόσωπο έχει έναρξη για άλλη, άσχετη δραστηριότητα.
Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος ηθοποιός που λαμβάνει μόνο συγγενικά δικαιώματα από επαναλήψεις φορολογείται αποκλειστικά με το 20%.
Πότε τα δικαιώματα γίνονται επιχειρηματικό εισόδημα
Αν όμως ο καλλιτέχνης είναι ενεργός επαγγελματίας με έναρξη δραστηριότητας, βιβλία και τιμολόγια, και τα δικαιώματα αποτελούν μέρος της συστηματικής του δραστηριότητας, τότε αντιμετωπίζονται ως έσοδα επιχείρησης.
Στην περίπτωση αυτή καταχωρούνται στα βιβλία, δηλώνονται στο Ε3, συμψηφίζονται με έξοδα και φορολογούνται μαζί με τα υπόλοιπα κέρδη. Η παρακράτηση λειτουργεί απλώς ως πίστωση φόρου.
Εδώ η σωστή παρακολούθηση από ένα οργανωμένο λογιστικό γραφείο είναι ουσιαστική, γιατί ο τρόπος καταχώρησης επηρεάζει άμεσα το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα
Αμοιβές από παραστάσεις, συναυλίες και γυρίσματα
Οι αμοιβές για θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, live εμφανίσεις ή γυρίσματα δεν θεωρούνται δικαιώματα.
Πρόκειται για παροχή υπηρεσιών.
Εκδίδονται παραστατικά, υπολογίζονται έξοδα και φορολογούνται με βάση τα καθαρά κέρδη της δραστηριότητας. Η σωστή καταγραφή των εξόδων είναι εξίσου σημαντική με τα έσοδα, ώστε να προκύπτει το πραγματικό αποτέλεσμα.
Τι ισχύει με τον ΦΠΑ
Στον χώρο του πολιτισμού ισχύουν ειδικοί συντελεστές.
Τα εισιτήρια θεάτρων, συναυλιών και κινηματογράφων υπάγονται σε μειωμένο συντελεστή 6% και αφορούν τον διοργανωτή της εκδήλωσης.
Οι περισσότερες υπηρεσίες που παρέχει ο καλλιτέχνης προς παραγωγές ή επιχειρήσεις υπάγονται στον κανονικό συντελεστή.
Γι’ αυτό και χρειάζεται προσοχή ώστε να μην συγχέεται η τιμή του εισιτηρίου με την επαγγελματική αμοιβή.
Όταν τα έσοδα αυξάνονται, αξίζει να εξετάζεται και η νομική μορφή
Στα πρώτα βήματα, η ατομική δραστηριότητα είναι συνήθως η πιο απλή λύση.
Όταν όμως τα έσοδα γίνονται πιο σταθερά ή υψηλότερα, όταν υπάρχουν πολλές συνεργασίες και συμβόλαια ή διαφορετικές πηγές εισοδήματος, η συνολική επιβάρυνση της ατομικής μορφής μπορεί να είναι σημαντική.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να συμφέρει η δημιουργία προσωπικής (Ο.Ε, Ε.Ε) ή και κεφαλαιουχικής εταιρίας (ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΑΕ), προσφέροντας καλύτερο φορολογικό προγραμματισμό, πιο καθαρό διαχωρισμό προσωπικών και επαγγελματικών οικονομικών, και κυρίως, χαμηλότερη φορολογική επιβάρυνση.
Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση σε συνεργασία με τον λογιστή.
Τα συχνότερα λάθη που συναντάμε
Στην πράξη βλέπουμε συχνά:
δικαιώματα να δηλώνονται λανθασμένα ως επιχειρηματικά έσοδα,
διπλή φορολόγηση,
λάθος χειρισμό παρακρατήσεων,
ή ελλιπή καταγραφή εξόδων.
Συνήθως πρόκειται για λεπτομέρειες που μπορούν να αποφευχθούν με έγκαιρο έλεγχο.
Συμπέρασμα
Για έναν καλλιτέχνη δεν έχει σημασία μόνο πόσα εισπράττει, αλλά τι είδους εισόδημα είναι κάθε ποσό.
Η σωστή διάκριση μεταξύ δικαιωμάτων και επιχειρηματικής δραστηριότητας μπορεί να μειώσει αισθητά τη φορολογική επιβάρυνση και να αποφύγει περιττές επιπλοκές.
Σε έναν κλάδο όπου τα έσοδα είναι συχνά ασταθή και εποχικά, η σωστή οργάνωση και η σταθερή συνεργασία με ένα έμπειρο λογιστικό γραφείο βοηθούν να υπάρχει καθαρή εικόνα και ασφάλεια σε κάθε φορολογική περίοδο.